នៅឆ្នាំ ២០០៩ ខ្ញុំបានសរសេរអត្ថបទមួយអំពីមូលហេតុដែលខ្ញុំស្លៀកពាក់ពណ៌ខ្មៅ ដោយសង្ឃឹមថា សេចក្តីល្អនឹងឈ្នះ ហើយពិភពលោកនឹងរកឃើញសន្តិភាព។ ប៉ុន្តែយើងនៅទីនេះ ហើយគ្មានអ្វីផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ ប្រសិនបើមានអ្វីមួយ កម្លាំងនៃឧបសគ្គបានកាន់តែខ្លាំង កាន់តែខ្លាំង និងកាន់តែរឹងរូស។ ក្តីសុបិននៃពិភពលោកដែលកាន់តែសន្តិភាពហាក់ដូចជាកាន់តែឆ្ងាយទៅទៀត។
នៅក្នុងអត្ថបទដែលខ្ញុំបានសរសេរនោះ ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវទទួលស្គាល់ពីសង្គ្រាមខុសច្បាប់របស់ខ្លួន ប្រតិបត្តិការសម្ងាត់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ។ ជំនួសឱ្យការទទួលខុសត្រូវ យើងឃើញការបដិសេធ ការកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលសរសេរឡើងវិញ។ តើធ្វើដូចម្តេចទើបយើងអាចរំពឹងថាអ្នកដទៃនឹងទទួលយុត្តិធម៌ នៅពេលដែលយើងបដិសេធមិនទទួលយករបស់យើង?
ខ្ញុំបានសរសេរថា ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវឈប់ពីតួនាទីជាអ្នកការពារអ៊ីស្រាអែល ហើយធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលពិតប្រាកដនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ប៉ុន្តែជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្រោយមក ភាពមិនសមតុល្យកាន់តែរីកធំឡើង ហើយសន្តិភាពនៅតែពិបាករក។
ខ្ញុំបានសរសេរថា ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវបិទមាត់អ្នកដែលផ្សព្វផ្សាយការកុហក និងការស្អប់ខ្ពើម។ ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យការទទួលខុសត្រូវ ការបំផ្លើសព័ត៌មានបានក្លាយជាអាវុធនៃការជះឥទ្ធិពលដ៏ធំ ដោយសារប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងការពិតដែលមិនបានត្រួតពិនិត្យ។ សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិត្រូវបានបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយទៅជាសេរីភាពក្នុងការបោកប្រាស់។
ខ្ញុំបានសរសេរថា ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវបំបាត់ក្រុមជ្រុលនិយម។ ក្រុមសាសនា នយោបាយ និងមនោគមវិជ្ជា ដែលអះអាងសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើសេរីភាព ខណៈពេលដែលបដិសេធសេរីភាពដល់អ្នកដទៃ។ ប៉ុន្តែក្រុមទាំងនេះកាន់តែមានអំណាច កាន់តែបង្កើតច្បាប់ ការបោះឆ្នោត និងការពិភាក្សាសាធារណៈ ដោយជំរុញឱ្យមានការបែងចែកជាជាងការរួបរួម។
ខ្ញុំបានសរសេរថា ដើម្បីក្លាយជាអ្នកដឹកនាំដ៏ល្អ សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងត្រូវបញ្ចប់សង្គ្រាមឥតឈប់ឈររបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យការដកថយ ជម្លោះថ្មីៗបានកើតឡើង ការដាក់ពង្រាយថ្មីៗត្រូវបានធ្វើឡើង ហើយវដ្តនៃការតស៊ូ និងការសងសឹកបន្តដោយគ្មានទីបញ្ចប់។
ខ្ញុំធ្លាប់ជឿថា ការផ្លាស់ប្តូរគឺអាចទៅរួច។ សព្វថ្ងៃនេះ ខ្ញុំឃើញប្រទេសមួយដែលនៅតែជឿជាក់ថាខ្លួនមិនមានកំហុស នៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងការបំភាន់នៃអំណាច ជាជាងការទទួលយកផ្លូវនៃសន្តិភាព។ ហេតុដូច្នេះហើយ ខ្ញុំនៅតែបន្តស្លៀកពាក់ពណ៌ខ្មៅ មិនមែនដើម្បីប្រឆាំងនឹងអ្នកដឹកនាំម្នាក់ទេ ប៉ុន្តែដើម្បីប្រឆាំងនឹងប្រព័ន្ធដែលឱ្យតម្លៃលើការត្រួតត្រាពិភពលោកលើសន្តិភាពពិភពលោក។
ប្រហែលជាសន្តិភាពនឹងមិនមកដល់ក្នុងជីវិតរបស់ខ្ញុំឡើយ។ នៅអាយុ ៨១ ឆ្នាំ ឱកាសមើលទៅស្រពិចស្រពិល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំនឹងមិនបោះបង់ក្តីសង្ឃឹមថាថ្ងៃណាមួយវានឹងមកដល់ឡើយ។ សន្តិភាពនឹងមកដល់ ពីព្រោះមានពួកយើងខ្លះបានបដិសេធមិនឱ្យក្តីសុបិនស្លាប់។ យើងបានទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លួនយើង និងគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយហ៊ានជឿថា សេចក្តីពិត និងសេចក្តីល្អនៅតែអាចឈ្នះបាន។
