នៅឆ្នាំ២០០០ ខ្ញុំបានធ្វើការជាមួយអង្គការបង្ការមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។ ការរីករាលដាលនៃជំងឺនេះកំពុងកើនឡើង ហើយដំណោះស្រាយហាក់ដូចជាសាមញ្ញ៖ ចែកមួកការពារ និងបង្រៀនមនុស្សពីរបៀបប្រើប្រាស់វា។

ក្រុមការងារបានចុះទៅតាមជនបទដោយមានប្រអប់មួកការពារជាច្រើន បានបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់លើចេក។ យើងបានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដោយពេញចិត្តនឹងការងាររបស់យើង។ ប៉ុន្តែវីរុសនៅតែបន្តរីករាលដាល។

ការចុះទៅតាមដានបានបង្ហាញពីបញ្ហា៖ ប្រជាជននៅតាមភូមិបានធ្វើតាមអ្វីដែលយើងបានបង្ហាញពួកគេយ៉ាងត្រឹមត្រូវ — គឺដាក់មួកការពារនៅលើចេកមុនពេលរួមភេទ។ ការបង្ហាញរបស់យើងមានភាពច្បាស់លាស់សម្រាប់ពួកយើង ប៉ុន្តែពួកគេយល់ខុសទាំងស្រុង។ យើងបានបរាជ័យក្នុងការគិតគូរពីគម្លាតរវាងបរិបទរបស់យើង និងបរិបទរបស់ពួកគេ។

ដំណោះស្រាយគឺសាមញ្ញដូចគ្នា៖ យើងបានប្រើប្រាស់គំរូលិង្គឈើដែលមានទំហំដូចជីវិតពិត។ ការឆ្លងមេរោគបានថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។ រូបចម្លាក់ឈើមួយបានជួយជីវិតមនុស្សរាប់ពាន់នាក់។

ប៉ុន្តែរឿងរ៉ាវមិនបានបញ្ចប់ត្រឹមនោះទេ។

ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក អ្នកទស្សនាដែលមានការអប់រំខ្ពស់ម្នាក់មកពីលោកខាងលិចបានឃើញរូបចម្លាក់នោះនៅក្នុងប្រអប់តុរបស់ខ្ញុំ។ គាត់មិនបានសួរអំពីវាទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់បានបង្កើតរឿងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ ហើយចែករំលែកវាជាមួយអ្នកដទៃ។ ការសន្មត់របស់គាត់ ដែលកើតចេញពីការមើលឃើញតែមួយភ្លែតដោយគ្មានបរិបទ បានធ្វើឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្ញុំ។ បាតុភូតដូចគ្នា។ កន្លែងផ្សេងគ្នា។ មូលហេតុដើមដូចគ្នា។

យើងរស់នៅក្នុងយុគសម័យមួយដែលលង់លក់ក្នុងព័ត៌មាន ប៉ុន្តែឃ្លានការយល់ដឹង។

បញ្ហាប្រឈមនាពេលបច្ចុប្បន្ន — ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការបែងចែកនយោបាយ សុវត្ថិភាព AI សុខភាពសាធារណៈ ការរំខានដោយបច្ចេកវិទ្យា — មិនមែនបណ្តាលមកពីកង្វះទិន្នន័យជាចម្បងទេ។ ពួកវាបណ្តាលមកពីយន្តការដូចគ្នាដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាដាក់មួកការពារនៅលើចេក និងធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនាដែលមានការអប់រំរបស់ខ្ញុំសន្មតថាអាក្រក់បំផុត៖ យើងឃើញផ្នែកមួយនៃរូបភាព ហើយជឿថា យើងឃើញទាំងអស់។ យើងទទួលបានព័ត៌មានតាមរយៈក្របខ័ណ្ឌដែលមានស្រាប់របស់យើង ហើយមិនដែលសួរថាតើក្របខ័ណ្ឌទាំងនោះសមរម្យឬទេ។ យើងច្រឡំ *ការបញ្ជូន* ព័ត៌មានជាមួយនឹង *ការផ្ទេរ* ការយល់ដឹង។ យើងសន្មតថាការបកស្រាយរបស់យើងគឺច្បាស់លាស់ ជាសកល ត្រឹមត្រូវ។

ប្រជាជនកម្ពុជាមិនមែនល្ងង់ទេ។ អ្នកទស្សនារបស់ខ្ញុំមិនមែនអាក្រក់ទេ។ មន្ត្រីអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមិនមែនគ្មានសមត្ថភាពទេ។ មនុស្សគ្រប់គ្នាបានប្រព្រឹត្តដោយសមហេតុផលក្នុងបរិបទរបស់ពួកគេ។ បញ្ហាគឺគម្លាតដែលមើលមិនឃើញរវាងបរិបទ — ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងថាវាមាននៅទីនោះទេ។

នេះគឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅដែលគំរាមកំហែងយើងឥឡូវនេះ។ មិនមែនជាអវត្តមាននៃការពិតទេ ប៉ុន្តែជាការបំភាន់នៃការយល់ដឹង។ មិនមែនជាភាពល្ងង់ខ្លៅទេ ប៉ុន្តែជាការបរាជ័យក្នុងការទទួលស្គាល់ថាមានរឿងដែលយើងមិនដឹង។

វិបត្តិបច្ចុប្បន្នជាច្រើនរបស់យើងនៅតែបន្តដោយសារតែយើងកំពុងបង្ហាញដោយចេក នៅពេលដែលអ្វីដែលយើងត្រូវការគឺគំរូឈើ? តើដំណោះស្រាយប៉ុន្មានដែលបរាជ័យដោយសារតែយើងមិនបានពិនិត្យថាតើការផ្ញើសាររបស់យើងត្រូវបានគេយល់តាមរបៀបដែលយើងមានបំណង? តើខ្មាំងប៉ុន្មាននាក់ដែលយើងបានបង្កើតពីមនុស្សដែលបានឃើញអ្វីមួយនៅក្នុងថតរបស់យើងហើយមិនដែលសួរ?

ថ្នាំបន្សាបមិនមែនជាព័ត៌មានច្រើនទេ។ វាជាការបន្ទាបខ្លួនអំពីអ្វីដែលយើងយល់និងការចង់ដឹងអំពីអ្វីដែលយើងអាចខកខាន។ មុនពេលយើងបដិសេធនរណាម្នាក់ថាជាមនុស្សល្ងង់យើងអាចសួរថា: តើពួកគេមានបរិបទអ្វីដែលខ្ញុំខ្វះ? តើខ្ញុំឃើញអ្វីនៅក្នុងថតរបស់ពួកគេដែលខ្ញុំកំពុងបកស្រាយដោយមិនសួរ? តើគំរូដែលខ្ញុំកំពុងប្រើសមស្របសម្រាប់សាររបស់ខ្ញុំដើម្បីត្រូវបានគេយល់ទេ?

ភាពល្ងង់ខ្លៅអាចត្រូវបានយកឈ្នះ - ប៉ុន្តែមានតែប្រសិនបើយើងទទួលស្គាល់វានៅក្នុងខ្លួនយើងជាមុនសិន។ អ្នកភូមិបានរៀននៅពេលដែលបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់។ ខ្ញុំបានរៀននៅពេលដែលខ្ញុំបានឃើញការយល់ច្រឡំរបស់យើង។ មនុស្សជាតិក៏អាចរៀនរស់នៅក្នុងសន្តិភាពបានដែរ ប្រសិនបើចេកត្រូវបានជំនួសដោយគំរូសមស្របជាងនេះ។

ភាពល្ងង់ខ្លៅដែលមានគ្រោះថ្នាក់បំផុតគឺជាប្រភេទដែលធ្វើឱ្យមានចំណេះដឹង។