ខ្ញុំមិនចាត់ទុកខ្លួនឯងជាមនុស្សកំសាកទេ។ ក្នុងពេលខ្លះក្នុងជីវិតខ្ញុំ ខ្ញុំបានប្រព្រឹត្តដោយក្លាហាននៅចំពោះមុខគ្រោះថ្នាក់។ បុរសភាគច្រើន — និងស្ត្រីកាន់តែច្រើនឡើង — ឆ្ងល់ដូចខ្ញុំដែរក្នុងវ័យក្មេងរបស់ខ្ញុំថា តើពួកគេនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងណាក្រោមការបាញ់របស់កាំភ្លើងសត្រូវ។ វាជាសំណួរបុរាណមួយដែលមិនអាចឆ្លើយបានរហូតដល់អ្នកត្រូវបានដាក់ក្នុងស្ថានភាពរស់និងស្លាប់ក្នុងជីវិតពិត។ បន្ទាប់មក មុនពេលអ្នកមានពេលគិត អ្នកមានចម្លើយរួចហើយ។
បទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំក្រោមការបាញ់មានរយៈពេលខ្លីណាស់ — ការប្រយុទ្ធយ៉ាងខ្លាំងបីថ្ងៃនៅតំបន់ទំនាបនៃប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង។ ជារួម ខ្ញុំជឿថាខ្ញុំបានធ្វើបានល្អដូចមិត្តរួមជាតិរបស់ខ្ញុំដែរ ហើយនៅចំពោះមុខសត្រូវ អ្នកខ្លះថែមទាំងចាត់ទុកខ្ញុំជាវីរបុរសទៀតផង។ ប៉ុន្តែមុនពេលអ្នកគិតថានេះជាការអួតរបស់ខ្ញុំមួយទៀត ខ្ញុំត្រូវប្រាប់អ្នកថាមានផ្នែកមួយទៀតនៃខ្ញុំដែលខ្ញុំមិនមានមោទនភាពទេ ហើយការនិយាយអំពីវា — សូម្បីតែថ្ងៃនេះ — ក៏អាចធ្វើឱ្យខ្ញុំឈឺផងដែរ។
វាជាអ្វីមួយដែលមាននៅក្នុងពួកយើងភាគច្រើន ឬប្រហែលជាអ្វីមួយដែលឪពុកម្តាយដែលមានចេតនាល្អបានបង្រៀនយើង៖ ការគោរពចាស់ទុំនិងគ្រូរបស់យើង។ ចូរគោរពច្បាប់និងមន្ត្រីរាជការរបស់អ្នក។ បម្រើប្រទេសជាតិរបស់អ្នកនិងធ្វើតាមបញ្ជារបស់អ្នកដែលមានអំណាចលើអ្នក។ កុំសួរ កុំសង្ស័យ ហើយកុំវិនិច្ឆ័យឡើយ ព្រោះព្រះជាអ្នកគ្រប់គ្រង ហើយទ្រង់នឹងដាក់ទោសអ្នកដែលមិនសុចរិត។ វាជាដំបូន្មានល្អសម្រាប់កុមារថ្នាក់សិក្ខាសាលាថ្ងៃអាទិត្យ — ប៉ុន្តែកងម៉arineមិនមែនជាថ្នាក់សិក្ខាសាលាថ្ងៃអាទិត្យទេ។ ហើយទោះបីជាវាទាមទារជំនឿងងឹតនិងការស្តាប់បង្គាប់ចំពោះមន្ត្រីរបស់ខ្លួនដូចជាព្រះវិហារទាមទារពីបូជាចារ្យរបស់ខ្លួនក៏ដោយ តម្លៃនៃការបំពានក្រមសីលធម៌នៅសមរភូមិអាចជាគ្រាប់កាំភ្លើងរបស់មិត្តនៅខាងក្រោយក្បាលរបស់អ្នក។
ឧប្បត្តិហេតុពីរដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃតែមួយក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨ បានផ្លាស់ប្តូរជីវិតខ្ញុំជារៀងរហូត ហើយបានជំរុញឱ្យមានជម្លោះមួយដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងខ្លួនខ្ញុំតាំងពីពេលនោះមក។ វាបាននាំឱ្យមានការកាត់ទោសរបស់ខ្ញុំនៅតុលាការយោធា ហើយបានរួមចំណែកដល់ការត្រូវបានខ្ញុំបណ្តេញចេញពីការងារទាំងអស់ដែលខ្ញុំធ្លាប់កាន់។ វាបានវាយខ្ញុំខ្លាំងជាងគ្រាប់កាំភ្លើងណាមួយដែលអាចធ្វើបាន ហើយបានបង្កការខូចខាតផ្ទៃក្នុងច្រើនជាងគ្រាប់បែកនិងកាំភ្លើងត្បាល់ទាំងអស់ដែលបានទម្លាក់នៅជុំវិញខ្ញុំ។ វាបានហែកភាពគ្មានទោសចេញពីព្រលឹងខ្ញុំ ហើយបានបង្ខំខ្ញុំឱ្យធ្វើដំណើរគ្មានទីបញ្ចប់ដើម្បីសងបំណុលដែលមិនអាចសងបានឡើយ។ ខ្ញុំបានឃើញឃាតកម្មលើកុមារពីរនាក់ ហើយមិនបានធ្វើអ្វីដើម្បីបញ្ឈប់វាឡើយ។
តើអ្វីទៅដែលធ្វើឱ្យយើងស្ទាក់ស្ទើរនៅពេលយើងឃើញនរណាម្នាក់ដែលមានអំណាចធ្វើអ្វីមួយដែលយើងដឹងថាខុស? ហេតុអ្វីបានជាបុរសក្លាហានស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបញ្ឈប់មិត្តម្នាក់ពីការប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់? ហេតុអ្វីបានជាងាយស្រួលក្នុងការវិនិច្ឆ័យសត្រូវដែលយើងមិនដែលជួប ហើយសម្រេចចិត្តថាគាត់គួរតែស្លាប់ត្រឹមតែដោយសារគាត់ជាសត្រូវរបស់យើង ប៉ុន្តែពិបាកក្នុងការវិនិច្ឆ័យមិត្តម្នាក់ សូម្បីតែពេលយើងបានឃើញអំពើខុសឆ្គងរបស់គាត់?
សំណួរទាំងនេះបានរំខានខ្ញុំតាំងពីថ្ងៃដែលខ្ញុំទទួលបញ្ជាមិនឲ្យព្យាបាលរបួសហូរឈាមរបស់ជនរងគ្រោះវ័យក្មេងម្នាក់ដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់យើង។ ខ្ញុំបានគោរពតាមដូចដែលខ្ញុំបានរៀននៅសាលាថ្ងៃអាទិត្យ ហើយខ្ញុំបានឃើញគាត់ហូរឈាមរហូតដល់ស្លាប់ក្នុងដៃម្ដាយរបស់គាត់។ អ្វីដែលខ្ញុំត្រូវធ្វើគឺមិនគោរពតាមបញ្ជា ហើយប្រហែលជាក្មេងនោះនៅមានជីវិតនៅថ្ងៃនេះ។
ក្រោយមកនៅថ្ងៃដដែលនោះ យើងបានចាប់បានក្មេងប្រុសម្នាក់ដែលស្លៀកអាវពណ៌បៃតង។ គាត់បាននិយាយថាគាត់បានយកវាពីបុរសដែលស្លាប់ដោយសារគាត់គ្មានសម្លៀកបំពាក់ផ្ទាល់ខ្លួន។ មេបញ្ជាការបានបញ្ជាឲ្យសម្លាប់គាត់ដោយសារទីស្នាក់ការកណ្ដាលបានណែនាំយើងមិនឲ្យចាប់ខ្លួនឈ្លើយនៅថ្ងៃនោះ — ទោះបីជាគ្មានភស្តុតាងអ្វីក្រៅពីអាវពណ៌បៃតងដើម្បីបង្ហាញថាគាត់ជាទាហានក៏ដោយ។ ខ្ញុំមិនបានធ្វើអ្វីដើម្បីបញ្ឈប់ពួកគេពីការអូសគាត់ចេញទេ។ ឥឡូវនេះខ្ញុំឃើញភ្នែកគាត់ដែលភ័យខ្លាចអង្វរខ្ញុំរាល់ថ្ងៃឲ្យធ្វើអ្វីមួយ… ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចទេ។ ហើយទោះបីជាខ្ញុំអាចជួយមនុស្សមួយម៉ឺននាក់ទៀតដូចគាត់ក៏ដោយ ខ្ញុំត្រូវតែទទួលស្គាល់ថាខ្ញុំបានអនុញ្ញាតឲ្យគាត់ស្លាប់ដោយសារខ្ញុំខ្លាចនិយាយថា “ឈប់! អ្នកគ្មានសិទ្ធិសម្លាប់គាត់ទេ។”
ខ្ញុំមិនជឿលើអំពើហិង្សាទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំជឿលើការប្រឈមមុខនៅពេលវាប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់។ ព្រះយេស៊ូវមិនបានបង្កើតកងទ័ពបះបោរដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងអំពើអាក្រក់នៃសម័យទ្រង់ទេ ប៉ុន្តែទ្រង់ក៏មិនបានដកថយនៅចំពោះមុខភាពលាក់ពុតនិងអំពើទុច្ចរិតដែរ។ ទ្រង់បានប្រឈមមុខនឹងវាដោយផ្ទាល់ ហើយបានណែនាំយើងឲ្យធ្វើដូចគ្នា។ ខ្ញុំបានបរាជ័យក្នុងយុវវ័យរបស់ខ្ញុំក្នុងការធ្វើតាមគំរូរបស់ទ្រង់ ហើយខ្ញុំបានបង់ថ្លៃសម្រាប់ការបរាជ័យនោះ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ខ្ញុំបានព្យាយាមធ្វើឲ្យមនុស្សទទួលខុសត្រូវ ប៉ុន្តែវាបានធ្វើឲ្យខ្ញុំបាត់បង់ការងារទាំងអស់ដែលខ្ញុំធ្លាប់មាន។
ខ្ញុំនៅតែអស់សង្ឃឹមនៅពេលខ្លះពេលខ្ញុំឃើញសេចក្ដីលោភលន់និងអំពើទុច្ចរិតរបស់បុគ្គលដែលเห็นแก่ខ្លួនក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំរកឃើញការសម្រាលទុក្ខខ្លះក្នុងការដឹងថាអណ្ដាតភ្លើងនៃសេចក្ដីអាណិតអាសូរដែលឥឡូវកំពុងឆេះក្នុងចិត្តខ្ញុំសម្រាប់មនុស្សជាតិទាំងមូលនឹងក្លាយទៅជាភ្លើងដែលធ្វើទារុណកម្មក្នុងនរកដែលបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯងរបស់អ្នកដែលរស់នៅដើម្បីតែខ្លួនឯងនៅថ្ងៃមួយ។
